efficiencyHangi kriterlere bakarsak, pragmatik özellik gösteren etkinlik, işletmelerde başarının asıl göstergesidir. Etkinlik ölçümlerinde amaç, örgütün bir bütün olarak amaçlarına ulaşmasıdır. Etkinlik işletmeler açısından aynı çıkar doğrultusunda çalıştıkları için önemlidir, İşletmenin amaçlarına ulaştıklarında işletme, birinci ikinci ve üçüncü dereceden bağı olan çalışanlar ve çevre kendi amaçlarına da ulaşacaklardır. Etkin olmayan işletmeler , kamu kurum ve idari birimleri, kaynakları sürekli tüketen ve ekonomiklik ve verimlilik amaçlarını gerçekleştiremeyen birer birim olarak hayatlarına devam ederler.

Örgütler toplumun içinde var oldukları için, birebir toplumdan etkilenirler. İşletmeler toplumsal gelişme ve değişmelerin bir yüzüdür.

İşletmelerdeki etkinliğin önemlerini birçok noktada değerlendirmek mümkündür:

  • İşletmeler kar amaçlı kurulan kuruluşlardır, İşletme kar maksatlı olup bu açıdan etkinlik gösteremiyorsa istenilen düzeyde kar elde edemiyor olacaktır.

  • Çalışanların haklarını önemsemeyen, saygılı olmayan idari yönetimi etkinliği olumsuz yönde etkileyecektir.

  • Yöneticiler açısından etkin olmayan işletme aslında yöneticilerin başarısızlığının göstergesidir.

  • Halk ve kamu gözünde değerlendirme açısından işletme, zevk ve istekleri önemsemeyen kaliteyi önemsemeyen bir işletmedir.

  • Devlet açısından ise vergisini vermeyen ve kaynakları israf eden işletmedir.

Formül: Etkinlik: Gerçekleşen Çıktı /Beklenen Çıktı

Etkinliğin Değerlendirilmesine İlişkin farklı metodlar vardır: Amaç Modeli bunların başında yer almaktadır:

  • Amaç Modeli : Amaç örgütün gerçekleştirmeye çalıştığı bir durumu göstererek eyleme yön vermeyi amaç edinir. Kişisel çıkarlardan daha öncelikli olan işletmenin çıkarlarıdır. Bu modelin özü; işletmenin amaçlarına ulaşıp ulaşmadığı ile ilgili değerlendirmelerin yapılması ve nihai amacın belirlenmesidir. Bu amaçlara ulaşmak için yollar bulunmaya çalışılır ve sonunda da ulaşıldığı ulaşılmadığına dair araştırmalar ve değerlendirmeler yapılır.

  • Sistem – Kaynak Modeli: Bu model, kaynakların örgüt içindeki dağılımının da ötesinde miktarıyla ilgilidir. Örgütün elinde bulundurabileceği kaynak miktarı, onun girdisine bağlıdır. Örgütün pazarlık gücünü artıran her faktör bir örgütsel etkinlik kriteridir.

  • Matematiksel Yöntem (Kantitatif) : Öncelikli olarak, ölçülebilir amaç tespit edilmelidir, u amaçlarla ilgili olarak etkinlik kriterleri hata lar ve sorunlar belirlenerek hesap edilir, Bu kriterlere önemlerini belirtecek düzeyde toplamları 1 oalcak şekilde % değerler verilir. Ardındadn, o işletmeyi bilen bireylerden seçilen kriterler açısından değerlendirilmeleri istenir, İşletmenin başarısı önceden öngörülen değerlerle karşılaştırlır bu sonuç ise amaca ulaşma derecesini ortaya çıkarmış olur.efficiency savings excellent citizen services

  • Bütünleştirilmiş Durumsallık Yaklaşımı: İşletmeler bulundukları ortamın her koşulundan etkilenirler, Çevredeki bu değişikliklere ayak uydurabilmeleri, işletmelerin hayatlarını devam ettirebilmeleri ve fonksiyonel olabilmeleri için bir mecburiyettir.

  • Sosyal Adalet Yaklaşımı: Organizasyon çıktılarından memnun olmayan katılımcıların memnuniyetsizlik düzeylerini en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Beklentileri karşılanan çalışanlar mutludur. Maksat mutlu etmektir.,

  • Popülasyon yaklaşımı: Bu modelde mal ve hizmet sağlama etkileri, sosyal kurumlara yardım edebilme etkileri, gelir getirici fırsatlar üzerinde çalışmaları ve topluma kazandırmalarının etkisi ölçülür. Aslında kısacası topluma katkısı ölçülür.

  • Fonksiyonel Yaklaşım: Örgütün amaçlarının üzerinde bilimsel ve çok yönlü araştırma yapıp aslında amacın ne olması gerektiği üzerinde düşünülür. Bir örgütün etkin olmasının ölçütü, topluma sağladığı katkıya bağlıdır.

İşletmelerin kuruluş aşamasında ilk belirleyeceği amacının kardan başka ne olması gereğidir. Her esen rüzgara göre yön alacak bir şirketin uzun vadeli ve başarılı bir şirket olacağını düşünmek imkansızdır. Bu amacı belirledikten sora da belirli aralıklarla sürekli etkinliğini ölçmesi gerekmektedir. Kendinin hangi düzeyde başarılı olduğunu değerlendirmeler sonucu ölçümleyen işletmeler bir sonraki amacına yol almak için daha objektif çözümler belirleyip yol çizer.

Yararlanılan Kaynak: sbe.erciyes.edu.tr /dergi/sayi_8